e‌BPM

استانداردهاي مديريت فرايند كسب‌وكار (BPM) (قسمت دوازدهم)

استاندارد (Standard) در لغت به معنای معیار متعارف و مرسومی است که مورد پذیرش همگان قرار دارد. در حال حاضر مهم‌ترين سازماني كه در زمينه‌ي تهيه استانداردهاي BPM فعاليت مي‌كند، موسسه‌ي BPMI است كه يك انجمن متشكل از همه شركت‌هاي فعال در اين حوزه مي‌باشد. BPMI با تشكيل كارگروه‌هاي مختلف، برنامه‌ي وسيعي براي تهيه‌ي استانداردهاي فني BPM تا چند سال آينده تدارك ديده است. در شكل (1) مجموعه استانداردهاي پيش‌بيني‌شده كه تنها بخشي از آن‌ها تاكنون تهيه شده‌اند، نمايش داده شده است.

(شکل 1):مجموعه استانداردهاي BPMS

در مورد BPM هم چندين استاندارد شناخته شده وجود دارد، که در ادامه به شرح برخی از آن‌ها پرداخته شده‌است.

  • استاندارد BPMN

استاندارد «نمادگذاري مدل‌سازي فرايندهاي كسب‌وكار ((Business Process Modeling Notation (BPMN))» استانداري است، براي نمايش مدل‌هاي فرايندي كه توسط موسسه BPMN توسعه داده شده است. این استاندارد توسط سازمان مدیریت فرایند کسب‌وكار ((Business Process Management Initiative (BPMI)) در سال 2004 ارائه شد. 2 سال بعد این استاندارد در سال 2006 عضو رسمی کنسرسیوم OMG (Open Management Group) شد و بعنوان یکی از استانداردهای بین‌المللی و مورد تایید این سازمان قرار گرفت. BPMN اصلی‌ترین ابزار و استانداردی است که در فناوری BPM در اختیار کاربران گذاشته شده است. پس از انتشار نسخه اولیه و غیررسمی BPMN2 در ابتدای سال 2011، این استاندارد تاکنون دو بار مورد بازنگری قرار گرفته و جهت کسب نظرات دیگران، به اشتراک گذاشته شده است.

نمونه‌ي نمودار BPMN

در اين قسمت، بخشي از يك نمودار فرايند نام‌گذاري معابر در شهرداري يكي از استان‌هاي ايران كه با استفاده از استاندارد BPMN نوشته شده، آورده شده است. (شكل شماره 2)

(شکل 2):نمونه‌ي نمودار با استفاده از زبان BPMN

  • استاندارد XPDL (XML Process Definition Language)

استاندارد XPDL به عنوان مبادله تعاریف فرایندها بین موتورهای گردش کار مختلف، تعریف شده است. XPDL توسط کنسرسیوم مدیریت گردش کار ((Workflow Management Coalition (WFMC)) تعریف شده است.

WFMC یک سازمان علمی تحقیقاتی متشکل از تولیدکنندگان، کاربران، تحلیل‌گران و گروه‌های دانشگاهی-تحقیقاتی گردش كار (Workflow) می‌باشد که در ماه اوت سال 1993 پایه‌گذاری شده است. ماموریت این سازمان، ترویج و توسعه استفاده از گردش کار می‌باشد. بدین منظور این سازمان سعی می‌کند از طریق ایجاد استانداردهایی برای یکسان‌سازی واژگان و اصطلاحات نرم‌افزاری، تعامل و همکاري گردش كارهاي متفاوت با یکدیگر را تسهیل و تسریع نمايد.

اولین نسخه این استاندارد تحت عنوان XPDL1.0 در سال 2002 و آخرین نسخه آن نیز با عنوان XPDL 2.1 در آوریل سال 2008 ارائه شد. XPDL 2.1 از استاندارد BPMN هم پشتیبانی می‌کند.

تقریباً همه ابزارهای مدل‌سازی، استاندارد XPDL را به رسمیت شناخته و می‌توانند مدل‌های فرایندی را تحت این استاندارد، با دیگر ابزارها مبادله کنند. اساساً XPDL زبانی است که برمبنای استاندارد XML برای توصیف طراحی مدل‌های فرایندی ایجاد شده است.

  • استاندارد BPEL (Business Process Execution Language)

این استاندارد زبانی برای توصیف فرایندها است. توصیفات نوشته شده با BPEL ترتیب اجرای یک فرایند را مشخص می‌کند که توسط موتورهای گردش کار قابل اجرا هستند. BPEL به معناي زبان اجراي فرايند كسب‌وكار است. سرواژه به معنای زبان اجرای فرایند کسب‌وكار است.

این استاندارد توسط شرکت‌های مایکروسافت (Microsoft) و IBM برای توصیف نحوه‌ي تعامل برنامه‌های مختلف در یک سلسله فرایندی طراحی شده است، كه در حال حاضر تقریباً همه شرکت‌های ارائه‌دهنده‌ي BPMS از آن پشتیبانی می‌کنند.

نسخه جدیدتری از این زبان برای کار با سرویس‌های وب طراحی شده است، که تحت عنوان  BPEL4WS(Process Execution Language for Web Services) شناخته مي‌شود.

  • استاندارد Wf – XML

اين استاندارد برای یکپارچه‌سازی و اتصال گردش‌های کاری با یکدیگر توسط کنسرسیوم WFMC توسعه یافته است.

منابع و ماخذ

  • شرکت مهندسی پژوهشی فراگستر، (1390)، استانداردهاي BPM، قابل دسترس در آدرس: http://tinyurl.com/o3hagzu

 

امیر مشایخی

امیر مشایخی

امیر مشایخی هستم. کارشناس‌ارشد مدیریت فرایندهای کسب‌وکار. ایمیل: mashayekhi@ebpm.ir تلگرام: amrmask@

اضافه کردن نظر